Parça ve teknik sözlük

Lastik ve jant ikilisinin ağırlık dağılımının dengelenmesi. Jantın uygun noktalarına küçük ağırlıklar takılarak tekerleğin dönerken titreşim yapması önlenir.

Manuel şanzımanlı araçta motorla şanzıman arasındaki bağlantıyı kuran debriyaj parçaları. Balata aşındıkça debriyaj kaçırmaya başlar; devir yükselirken araç aynı oranda hızlanmaz.

Benzinli motorda silindire giren yakıt hava karışımını kıvılcımla ateşleyen parça. Aşınmış buji tekleme, ilk çalıştırmada zorlanma ve yakıt tüketiminde artışa yol açabilir.

Sabit vites kademeleri yerine iki kasnak ve bunları bağlayan çelik kayış ya da zincirle sonsuz sayıda oran sağlayan otomatik şanzıman. Motoru verimli devirde tutar; hızlanırken devir sabit kalabilir.

Virajda dış tekerleğin iç tekerlekten daha hızlı dönmesine izin veren dişli grubu. Motor gücünü aynı akstaki iki tekerleğe dağıtır.

Dizel motorun egzozundaki is parçacıklarını tutan filtre. Biriken is, uzun ve yüksek devirli sürüşlerde yakılarak temizlenir; sürekli kısa mesafe kullanımda filtre tıkanabilir.

İki ayrı kavrama ile çalışan otomatik şanzıman: biri tek vitesleri, diğeri çift vitesleri taşır. Sıradaki vites önceden hazır tutulduğu için geçişler çok kısa sürer.

Egzoz gazının bir kısmını emme manifolduna geri gönderen valf. Yanma sıcaklığını düşürerek azot oksit oluşumunu azaltır; kurum bağlarsa çekiş düşüklüğü ve arıza lambası görülebilir.

Üzerindeki kamlarla emme ve egzoz supaplarını doğru zamanda açıp kapatan mil. Krank miline triger kayışı ya da zinciriyle bağlıdır.

Yakıtı motor beyninin belirlediği miktar ve zamanda, ince zerrecikler hâlinde silindire ya da emme kanalına püskürten valf. Tıkanan enjektör tekleme ve tüketim artışına neden olur.

Araç savrulmaya başladığında tek tek tekerleklere fren uygulayarak ve gerekirse motor gücünü kısarak aracı sürücünün yönlendirdiği yönde tutan sistem. ABS sensörlerini ve direksiyon açı sensörünü kullanır.

Fren pedalına basıldığında diske ya da kampana sürtünerek aracı yavaşlatan sürtünme malzemesi. Aşınma sınırına yaklaştığında ses yapabilir ya da gösterge panelinde uyarı verir.

Pedal kuvvetini fren kaliperlerine ileten sıvı. Zamanla nem çekip kaynama noktası düştüğü için üreticinin belirttiği aralıkta, çoğunlukla iki yılda bir değiştirilir.

İçten yanmalı motorla birlikte en az bir elektrik motoru ve batarya kullanan araç. Frenleme sırasında geri kazanılan enerjiyle bataryasını doldurur; şarj edilebilir (plug-in) türü prizden de şarj edilir.

Turbonun sıkıştırdığı ve bu sırada ısınan havayı motora girmeden önce soğutan radyatör. Soğuk hava daha yoğun olduğundan silindire daha fazla oksijen girer.

Türkiye Sigorta Birliğinin marka, model ve yıla göre aylık yayımladığı araç değerleri listesi. Kasko poliçelerinde araç değerinin belirlenmesinde başvurulur.

Egzozdaki karbon monoksit, yanmamış hidrokarbon ve azot oksitleri kimyasal tepkimeyle daha zararsız gazlara dönüştüren parça. İçindeki değerli metal kaplı petek yapı işi görür.

Pistonların aşağı yukarı hareketini dönme hareketine çeviren mil. Ucundaki volan aracılığıyla motor gücünü şanzımana aktarır.

Egzozdaki oksijen oranını ölçerek motor beynine karışımın zengin mi fakir mi olduğunu bildiren sensör. Arızalandığında yakıt tüketimi artabilir ve katalizör zarar görebilir.

Çift kavramalı ve bazı otomatik şanzımanlarda vites geçişlerini yöneten elektronik kart ile hidrolik valf bloğunun birleşik ünitesi. Arızası vites geçişlerinde vuruntu ve acil durum moduna geçiş olarak görülür.

Genellikle 48 voltluk küçük bir batarya ve marş dinamosuyla motora destek veren hibrit sistem. Araç yalnız elektrikle uzun mesafe gidemez; destek, kalkışta ve start-stop sırasında hissedilir.

Yağın akmaya karşı direnci. 5W-30 gibi bir değerde W önündeki sayı soğuk çalıştırmadaki, sondaki sayı çalışma sıcaklığındaki akışkanlığı gösterir. Doğru değer aracın kullanım kılavuzunda yazar.

Trafiğe kayıtlı motorlu taşıtlardan her yıl alınan vergi. Otomobilde silindir hacmi, yaş ve 2018 sonrası tescilde taşıt değerine göre belirlenir; ocak ve temmuzda iki taksitte ödenir.

Motor ve egzoz sistemiyle ilgili arızaları kaydeden ve standart bir soket üzerinden okunmasını sağlayan teşhis sistemi. Arıza kodları bir okuyucu cihazla görüntülenir.

Sıfır aracın ilk satışında alınan vergi. Otomobilde oran motor hacmine, elektrikli araçta motor gücüne ve aracın vergisiz fiyatına (matrahına) göre değişir.

Bataryası prizden ya da şarj istasyonundan doldurulabilen hibrit araç. Klasik hibritten daha büyük bataryası sayesinde belirli bir mesafeyi yalnız elektrikle gidebilir.

Tekerleklerin yere ve birbirine göre açılarının üreticinin belirttiği değerlere getirilmesi. Bozuk rot ayarı aracın bir yöne çekmesine ve lastiklerin düzensiz aşınmasına yol açar.

Salıncak koluyla aks taşıyıcısını birbirine bağlayan küresel mafsal. Tekerleğin hem yaylanmasına hem de dönmesine izin verir; boşluk yaptığında tıkırtı ve direksiyonda oynama hissedilir.

Araç durduğunda motoru kendiliğinden kapatıp kalkışta yeniden çalıştıran sistem. Daha sık çalıştırmaya dayanıklı AGM ya da EFB akü kullanır.

Motorun krank milinde ürettiği döndürme kuvveti; Newton metre (Nm) ile ölçülür. Güç, torkun devirle çarpımıyla bulunur; yüksek tork özellikle düşük devirde çekiş olarak hissedilir.

Klasik otomatik şanzımanlarda motorla şanzıman arasında debriyajın yerini alan, gücü hidrolik sıvı aracılığıyla aktaran parça. Kalkışta torku artırır.

Lastik basıncı düştüğünde sürücüyü uyaran sistem. Doğrudan türünde her tekerlekte basınç sensörü bulunur; dolaylı türü ABS sensörlerinden tekerlek dönüş farkını izler.

Sigorta şirketlerinin ödediği hasarların kaydının tutulduğu sistemin yaygın adı. İkinci el araç alırken aracın geçmişte sigortadan karşılanan hasarları sorgulanır.

Krank mili ile eksantrik milini senkron döndüren dişli kayış. Belirli kilometre ya da yılda değiştirilir; çalışırken koparsa bazı motorlarda pistonlar supaplara çarparak ağır hasar oluşur.

Egzoz gazının döndürdüğü türbinle motora giden havayı sıkıştıran kompresör. Aynı silindir hacminden daha fazla güç alınmasını sağlar.

Krank milinin ucundaki ağır disk. Motorun dönüşünü dengeler ve debriyaj balatasının temas ettiği yüzeyi oluşturur; çift kütleli volan titreşimleri ayrıca sönümler.

Sert frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini önleyen sistem. Tekerlek hız sensörlerinden gelen veriye göre fren basıncını saniyede defalarca azaltıp artırır; böylece araç fren yaparken de yönlendirilebilir.

SCR sistemli dizel araçlarda egzoza püskürtülen, yüzde 32,5 üre ve saf sudan oluşan çözelti. Egzozdaki azot oksitleri azot ve su buharına dönüştürür; ayrı bir depoda taşınır ve bittiğinde motor çalıştırılması kısıtlanabilir.

Motoru çalıştırmak için marş motoruna akım veren ve motor dururken elektrikli donanımı besleyen, çoğunlukla 12 voltluk kurşun asit batarya. Motor çalışırken şarj dinamosu tarafından doldurulur.

Motorun kayışla döndürdüğü, aracın elektrik ihtiyacını karşılayan ve aküyü şarj eden jeneratör. Ürettiği alternatif akım, içindeki diyot köprüsüyle doğru akıma çevrilir.

Yayların salınımını sönümleyen süspansiyon parçası. İçindeki yağın küçük deliklerden geçerken gösterdiği direnç, tekerleğin yolla temasını korur ve aracın sekmesini önler.

Motor soğutma suyuna karıştırılan, donma noktasını düşürüp kaynama noktasını yükselten ve sistemi korozyona karşı koruyan sıvı. Farklı kimyasal yapıdaki antifrizler birbirine karıştırılmamalıdır.

Duvara monte edilen, elektrikli aracı alternatif akımla şarj eden ev ya da iş yeri tipi şarj ünitesi. Gücü çoğunlukla 7,4 ile 22 kW arasındadır ve bağlantı tesisatına göre sınırlanır.

Binek araçların yakıt tüketimi, emisyon ve elektrikli menzil değerlerinin ölçüldüğü laboratuvar test prosedürü. Tanımlı bir sürüş çevriminde ölçüldüğü için gerçek kullanımdan farklı sonuç verebilir.