Kasko Değer Listesi Nasıl Kullanılır? Araç Değeri Sorgulama Rehberi

Vergi mevzuatında aynı liste "Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesi" adıyla geçer; kanun metinlerinde hazırlayan kurum olarak birliğin eski adı, Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği yazılıdır. Listenin iki yüzü vardır. TSB, değerleri üye şirketlere yardımcı olmak için hazırladığını ve bu değerlerin işlemlerde esas alınmasından sorumluluk kabul etmediğini belirtir. Buna karşılık Harçlar Kanunu ve MTV düzenlemesi listeye doğrudan sonuç bağlar. Bu yüzden aynı rakam sigortada pazarlığa açık bir referans, noterde ve vergi dairesinde ise uygulanan bir ölçüttür.

Hangi işlemde hangi ayın değerine bakılır?

Liste ay bazında tutulduğu için aynı araç için birden fazla geçerli görünen değer bulunur. Hangisinin kullanılacağını işlemin türü ve tarihi belirler.

Tablodaki en sık karışan nokta hasar tarihidir. Pert olan bir aracın tazminatı, poliçenin yapıldığı aydaki değere ya da dosyanın kapandığı günkü listeye göre değil, olayın gerçekleştiği andaki rayiç değere göre hesaplanır. Araç fiyatlarının hızla değiştiği dönemlerde birkaç haftalık fark bile ödenecek tutarı değiştirir.

TSB sitesinde kasko değeri nasıl sorgulanır?

1. Türkiye Sigorta Birliği'nin Kasko Değer Listesi sayfasını açın.
2. Ay alanında amacınıza uygun dönemi seçin: güncel değer için son ayı, MTV başvurusu için ilgili yılın Ocak ayını, geçmiş bir hasar ya da satış için o işlemin yapıldığı ayı.
3. Araç ruhsatındaki model yılını seçin.
4. Marka ve modeli seçin. Aynı modelin farklı motor ve donanım seçenekleri farklı değerler taşıyabileceği için ruhsattaki ticari ad ve tip bilgisine en yakın satırı bulun.
5. "Göster" düğmesiyle değeri görüntüleyin. Tüm listeyi incelemek isterseniz sayfadaki "Dosyayı İndir" bağlantısını kullanın.

Sigorta şirketlerinin veya karşılaştırma sitelerinin sorgu ekranlarında gördüğünüz değer TSB'deki rakamdan farklıysa önce iki şeyi kontrol edin: aynı ayın listesine mi bakılıyor ve aynı versiyon mu seçilmiş. Karşılaştırma için esas alınacak kaynak TSB'nin kendi sayfasıdır.

Listedeki rakam neyi gösterir, neyi göstermez?

Sıfır araçlar için listedeki değer, yetkili distribütörlerin ilan ettiği KDV ve ÖTV dahil kampanyasız fiyattır. Kampanyalı ya da indirimli fiyatla alınan bir aracın faturası bu nedenle listedeki rakamın altında kalabilir. Kasko teklifinde yazan araç bedeli faturanızdan yüksek görünüyorsa olası nedenlerden biri budur.

İkinci el araçlarda değerler, ikinci el araç piyasasını izleyen INDICATA firmasının katkısıyla oluşturulur. Liste kilometre, hasar geçmişi ve kozmetik durumu ayırmaz; aynı tip ve model yılındaki araçlar için tek bir ortalama verir. Düşük kilometreli, hasarsız ve bakımlı bir araç piyasada listenin üzerinde alıcı bulabilirken yüksek kilometreli ya da ağır hasar kayıtlı bir araç listenin altında kalabilir. Liste değeri, ilan fiyatı için bir başlangıç noktasıdır; pazarlığın sonucunu göstermez.

Hasar ve pert durumunda listenin rolü

Kasko genel şartlarına göre tazminat, rizikonun gerçekleştiği andaki rayiç değer, yani aracın o tarihteki piyasa değeri esas alınarak hesaplanır. Rayiç değerin hangi referansla veya hangi yöntemle bulunacağı poliçede yazılır. Poliçede böyle bir referans yoksa ya da belirleme somut değilse, ilgili hasar için hazırlanan eksper raporundaki rayiç değer esas alınır.

Bu kural, TSB listesinin hasar ödemesini kendiliğinden belirlemediği anlamına gelir. Poliçeniz rayiç değer için TSB listesini referans gösteriyorsa olay tarihindeki liste değeri belirleyici olur. Böyle bir referans yoksa eksper raporundaki değer geçerlidir ve bu değer liste ortalamasından farklı çıkabilir. Poliçeyi yaptırırken özel şartlardaki rayiç değer hükmünü okumak, hasar anında hangi rakamın uygulanacağını önceden bilmenizi sağlar.

Tazminat teklifini düşük bulursanız itirazınızı belgeye dayandırın: poliçedeki rayiç değer hükmü, olay tarihindeki TSB değeri, aracın donanım paketi, kilometre ve bakım kayıtları ile olay tarihine yakın emsal satış ilanları. Şirketle uzlaşılamazsa, şirket tahkim sistemine üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonu'na, değilse mahkemeye başvurulabilir. Tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapmış olmak gerekir.

Noterde araç satışında kasko değeri

Harçlar Kanunu'na göre motorlu kara taşıtlarının alım, satım ve taahhüt işlemlerinde gösterilen değer, taşıtın cinsi, markası, modeli, tipi ve yaşı itibarıyla işlem tarihinde geçerli kasko değerinden düşük olamaz. Alıcı ile satıcı daha düşük bir fiyatta anlaşmış olsa bile noterdeki sözleşmede en az bu değer yer alır ve harç bu bedel üzerinden hesaplanır.

Piyasa fiyatı liste ortalamasının altında kalan araçlarda, örneğin ağır hasar kayıtlı ya da çok yüksek kilometreli bir araçta, sözleşmede yazan bedel el değiştiren paradan yüksek olabilir. Bunun nedeni satış fiyatının değil, kanunun belirlediği alt sınırın sözleşmeye yazılmasıdır.

15 yaş üstü araçların kasko değeri nasıl belirlenir?

TSB listesi 15 model yılına kadar olan araçları kapsar; daha eski araçlar listede yer almaz. Bu araçların değeri işleme göre farklı yollarla belirlenir.

• Noter satışı: Asgari değer, aynı taşıtın listede yer alan en eski modeli için belirlenen değerden, listedeki en eski modelden daha eski olan her model yılı için %10 indirim yapılarak bulunur. Listede hiç yer almayan taşıtların değeri, emsal taşıtların değerinden düşük olamaz.
• Kasko poliçesi: Liste değeri olmadığı için araç bedeli poliçe yapılırken sigorta şirketiyle belirlenir. Hasarda, poliçede rayiç değer için somut bir referans yoksa eksper raporundaki değer esas alınır. Teklif aşamasında poliçeye hangi değerleme yönteminin yazıldığını sormak bu yüzden gerekir.

MTV'de kasko değeri uygulaması

1 Ocak 2018'den önce tescil edilmiş otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtı ve benzerlerinde yıllık MTV tutarı, aracın o yılın Ocak ayında ilan edilen kasko değerinin %5'ini aşıyorsa vergi, aynı yaş grubunda bir alt motor hacmi kademesindeki tutar üzerinden alınır. Uygulama tek kademeyle sınırlıdır; daha alttaki kademelere inilmez.

Varsayımsal bir örnekle: Ocak listesindeki kasko değeri 200.000 TL olan bir aracın eşiği 10.000 TL'dir (200.000 × %5). Aracın kendi motor hacmi kademesindeki MTV bu tutarın üzerindeyse bir alt kademenin tutarı uygulanır. Bu durum daha çok, motor hacmi büyük olduğu için MTV'si yüksek kalan ama yaşı nedeniyle kasko değeri düşmüş araçlarda ortaya çıkar.

Vergi dairesi bu karşılaştırmayı başvuru olmadan yapmaz. Başvuru, Kasko Sigortası Değeri Uygulaması Başvuru Formu ve kasko değerini gösteren belgeyle aracın kayıtlı olduğu vergi dairesine yapılır; Dijital Vergi Dairesi'ndeki "Kasko Değerine Göre MTV Düzeltme Dilekçesi" adımı da kullanılabilir. Vergi dairesi formdaki bilgileri taşıt kütüğü ve Ocak ayı listesiyle karşılaştırır; ölçüt, poliçenizde yazan bedel değil listedeki değerdir. Aracınızın tarifedeki tutarını MTV hesaplama aracıyla görüp bu eşikle karşılaştırabilirsiniz.

Kasko değeri ile kasko primi aynı şey değildir

"Kasko değer hesaplama" aramalarının bir kısmı aslında poliçe fiyatını sorar, ancak iki rakam farklı şeyleri anlatır. Kasko değeri aracın kendisinin değeridir ve listede yer alan araçlar için TSB listesinden okunur; ayrıca hesaplanması gereken bir formül yoktur. Kasko primi ise sigorta şirketinin aracı bir yıl boyunca teminat altına almak için istediği ücrettir. Araç değeri primi etkileyen etkenlerden yalnızca biridir; seçilen teminatlar, muafiyet, hasarsızlık indirimi ve aracın kullanım şekli de teklifi değiştirir.

Kasko priminin yıllık bütçedeki payını görmek için yıllık araç masrafı hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.