Akü Değişimi Nasıl Yapılır? Kodlama, Süre ve Değişim Maliyeti

Yerinde akü değişimi adım adım

Sıra önemlidir: ölçüm atlanırsa sorun alternatördeyken akü değiştirilebilir, kutup sırası karışırsa kısa devre riski doğar, kayıt atlanırsa yeni akü erken yıpranabilir.

1. Ölçüm. Eski akünün gerilimi, kutusunun durumu ve aracın şarj sistemi kontrol edilir. Seyir halinde yanan kırmızı akü lambası, aracın aküyü şarj etmediğini gösterir; neden alternatör, kayış ya da kablo bağlantısıysa yeni akü de kısa sürede boşalır.
2. Doğru akünün seçimi. Yeni akünün teknolojisi, kapasitesi (Ah), soğuk marş akımı, kasa ölçüsü, kutup düzeni (piyasada düz ve ters kutup diye anılır) ve kutup başı tipi eskisiyle karşılaştırılır. Ford, start-stop'lu araçlarda birebir aynı özellikte akü ister; Varta ve Banner da AGM akünün yerine yalnız AGM, EFB akünün yerine EFB ya da AGM takılabileceğini belirtir. Yeni akünün rafta beklerken boşalmadığı da ölçülür: İnci Akü montaj için en az 12,6 V yüzey gerilimi arar, 12,4 V ve altındaki aküyü takılmaya uygun bulmaz.
3. Hazırlık. Kontak kapatılır, bütün tüketiciler kapanır. Aküler sülfürik asit içerdiği ve patlayıcı gaz üretebildiği için eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır. Ayarların kaybolmaması için araç, değişim boyunca harici bir servis aküsüyle beslenebilir.
4. Sökme. Önce eksi (-), sonra artı (+) kutup başı sökülür. Eksi kablo araç gövdesine bağlı olduğundan önce onu ayırmak, artı tarafta çalışırken anahtarın gövdeye değmesiyle oluşabilecek kısa devreyi önler. Ardından akü kelepçesi çözülür ve akü dik tutularak çıkarılır.
5. Yerleştirme. Akü yatağı, kablo başları ve kutup başları temizlenir. Yeni akü bağlantı kelepçesiyle sıkıca sabitlenir; gevşek kalan akü titreşimle hasar görebilir ve kısa devreye yol açabilir.
6. Bağlama. Bu kez önce artı, sonra eksi kablo bağlanır ve kutup başları sıkılır. Akünün havalandırma hortumu varsa yerine takılır; Ford, hortum takılmazsa zararlı gazların yolcu bölmesine girebileceği uyarısını yapar. Bagajda ya da koltuk altında duran akülerde bu adım ayrıca önem taşır.
7. Kayıt veya kodlama. Enerji yönetimli araçlarda yeni akü diyagnostik cihazla araca tanıtılır. Hangi araçta gerektiği aşağıdaki bölümde anlatılıyor.
8. Son kontrol. Motor çalıştırılır ve şarj gerilimi ölçülür. İnci Akü, 2.000 devirde ve tüketiciler açıkken akü uçlarında 13,8 ile 14,4 V arası bir değer bekler; akıllı şarj yönetimi olan araçlarda alternatör gerilimi duruma göre değiştirildiği için sonuç üreticinin değerleriyle yorumlanır. Son olarak saat, radyo hafızası, tek dokunuşla çalışan camlar ve varsa açılır tavan yeniden ayarlanır.

Kayıt ve kodlama: aracınız ister mi?

Yeni akünün araca tanıtılması gerekip gerekmediğini, aracın aküyü izleyen bir enerji yönetim sistemine (BMS) sahip olup olmadığı belirler. Bu sistem akü sensörü üzerinden çalıştırma sayısını, enerji akışını ve şarj durumunu izler, şarjı buna göre yönetir. Şarj stratejisini yaşlanan aküye göre ayarladığı için yeni bir akü takıldığını çoğu zaman kendiliğinden anlamaz; geçmiş veriler sıfırlanmadıkça yeni aküyü yıpranmış eski akü gibi şarj etmeyi sürdürebilir.

Kayıt ile kodlama aynı işlem değil

Kayıt (adaptasyon da denir), araca aynı özellikte yeni bir akü takıldığını bildirir ve önceki akü için tutulan verileri sıfırlar. Kodlama ise akünün tipi ya da kapasitesi değiştiğinde sistemdeki akü bilgisinin yeniden yazılmasıdır; bazı araçlar iki işlemi birlikte ister. Volkswagen'in servis ağına yönelik teknik notunda, akü ya da akü izleme modülü değiştiğinde adaptasyonun şart olduğu, yapılmazsa şarj sisteminin işleyişinin bozulacağı, akünün erken arızalanabileceği ve arıza kodları oluşabileceği yazılıdır. Aynı notta adaptasyon için yeni akünün etiketindeki seri numarasının tarama cihazına girildiği gösterilir.

Akü test cihazları üreten Midtronics, kaydın başta BMW, Mini, Volkswagen ve Audi'de gerektiğini, Mercedes-Benz, Porsche ve Volvo'nun da bu gruba girdiğini ve listenin büyüdüğünü belirtir. Aynı markanın modelleri arasında bile fark olabildiği için kesin cevap aracın servis bilgisindedir. İşlem, aracın akü yönetim protokolünü destekleyen bir diyagnostik cihaz ister; yalnız arıza kodu okuyan basit OBD okuyucular çoğunlukla bunu yapamaz. Yerinde değişim için çağırdığınız servise, markanız için kayıt yapabilen cihazı getirip getirmeyeceğini önceden sormanız bu yüzden önemlidir.

"Beyinli" araçlarda akü sökülünce ne silinir?

Akü bağlantısının kesilmesi motor beyninin yazılımını ya da araç kodlamasını silmez. Kaybolan, enerji kesilince tutulamayan öğrenilmiş değerler ve kişisel ayarlardır. Ford kullanım kılavuzu, akü değişiminden sonra motor bilgisayarının rölanti ve yakıt ayarlarını yeniden öğrenmesi gerektiğini belirtir; bunun için motoru çalışma sıcaklığına getirip en az bir dakika rölantide bekletmeyi, ardından en az 16 km sürmeyi önerir. Otomatik şanzımanlı araçlarda şanzıman da uyum değerlerini yeniden öğrenene kadar vitesleri sert geçirebilir.

Konfor tarafında saat, radyo istasyonları ve camların tek dokunuşla açılıp kapanma özelliği yeniden ayarlanır; Kia kullanım kılavuzu, 12 V akü söküldüğünde ya da boşaldığında açılır tavanın da sıfırlanmasını ister. Bu ayarlarla uğraşmamak için Varta, değişim sırasında araç gerilimini ikinci bir aküyle sürdürmeyi önerir; İnci Akü de elektronik kontrollü araçlarda sistemin enerjisinin kesilmeyip servis aküsüyle beslenmesini tavsiye eder.

Akü değişimi ne kadar sürer?

Bu sorunun üç ayrı cevabı vardır, çünkü işçilik, kayıt ve aracın yeni aküye alışması ayrı sürelerdir.

• Sökme ve takma: Motor bölmesinde, kolay erişilen bir akü için 5 ile 10 dakikalık bir iş olarak bilinen değişim, Varta'nın servis sektörüne aktardığı bilgilere göre bazı yeni araçlarda bir saate yaklaşabiliyor. Varta, akülerin artık sıklıkla bagajda ya da yolcu bölmesinde konumlandığını, bazı modellerde değişimin 28 adıma kadar çıktığını, kimi araçlarda koltuk sökmeyi ya da halı kesmeyi gerektirdiğini aktarır.
• Kayıt ve kodlama: Aynı ziyarette, cihaz araca bağlanarak yapılır. Süresi aracın yazılımına ve cihaza göre değişir; asıl belirleyici, servisin markanızı destekleyen cihaza sahip olup olmadığıdır.
• Alışma süresi: Araç teslim edildikten sonra da sürer. Varta, değişimden sonra start-stop'un birkaç saat çalışmayabileceğini, bazı araçların kurulumu tamamlamak için gerçek sürüş verisine ihtiyaç duyduğunu söyler. Ford kılavuzu ise akü yönetim sisteminin yeni akünün şarj durumunu öğrenmesi için aracın kilitli ve kontağı kapalı olarak sekiz saat beklemesini ister; bu öğrenme tamamlanana kadar sistem bazı elektrik tüketicilerini normalden erken kapatabilir.

Akü değişimi sonrası start-stop çalışmıyorsa

Değişimden hemen sonra start-stop'un devreye girmemesi çoğu zaman arıza anlamına gelmez. Birkaç gün normal sürüşten sonra da durum değişmiyorsa nedenler şu sırayla elenir:

1. Alışma süresi dolmamıştır. Bazı kontrol üniteleri yeni aküyü kendi kendine öğrenir ve hata mesajı bu sürecin sonunda kendiliğinden kaybolur. Bazı araçlar bunun için sürüş verisi de bekler.
2. Akü yeterince dolu değildir. Start-stop motoru yalnızca akü yeterince doluysa durdurur. Volkswagen'in teknik notunda, aracın ağ geçidi modülünde görülen akü gerilimi 12,1 voltun altına indiğinde kılavuzdaki diğer bütün koşullar sağlansa bile sistemin kapandığı belirtilir; sık kısa mesafe sürüşü ve yüksek akım çeken tüketiciler bunun tipik nedenleridir. Çözüm, aküyü harici şarj cihazıyla doldurup test etmektir.
3. Kayıt yapılmamıştır. Enerji yönetimi yeni aküyü tanımadıkça şarj stratejisi eski aküye göre kalır ve start-stop devreye girmeyebilir. Kayıt, diyagnostik cihazla sonradan da yapılabilir.
4. Yanlış teknolojide akü takılmıştır. EFB veya AGM akülü bir araca standart akü takıldıysa sorun kalıcıdır. Banner, start-stop geçici ya da kalıcı olarak kapatılsa bile bu araçlara standart akü takılmaması gerektiğini, yoğun döngüsel yük altında böyle bir akünün birkaç ay içinde arızalanabileceğini vurgular. Start-stop'u kodlamayla kalıcı olarak kapatmayı da hata mesajlarına yol açabilen büyük bir elektronik müdahale sayar ve önermez.
5. Motor beyninde start-stop uyarlaması pasif kalmıştır. Volkswagen'in aynı notunda, bazı modellerde akü değişimi ya da başka bir onarımdan sonra motor kontrol ünitesindeki start-stop uyarlamasının diyagnostik cihazla yeniden etkinleştirilmesi gerekebildiği anlatılır.

Bunların hiçbiri değilse sistem, kullanım kılavuzunda sayılan diğer çalışma koşulları sağlanmadığı için devreye girmiyor olabilir. Sorun sürerse aracı kayıt yapabilen bir servise göstermek gerekir.

Akü değişimi kaç TL? Ücreti oluşturan kalemler

Tek bir "akü değişim ücreti" yoktur; teklif birkaç kalemden oluşur. Aynı araç için gelen iki teklifi karşılaştırmanın yolu, toplam rakama değil kalemlerin ayrı ayrı yazılmasına bakmaktır.

Türkiye'de araç aküleri depozito sistemine tabidir. Akü satan yerler, araç bakım ve onarım işletmeleri dahil, eski aküyü geri almakla yükümlüdür. Eski aküyü aynı türden yeni bir aküyle değiştirdiğinizde depozito iade edilmiş sayılır; eski aküyü teslim etmezseniz depozito size geri ödenmez. Depozito tutarının size verilen satış belgesinde gösterilmesi gerektiği için faturada böyle bir satır görürseniz eski akünün teslim alındığının kayda geçip geçmediğini kontrol edin.

Toplamı düşürmenin en pahalıya mal olan yolu teknoloji indirmektir. AGM akülü bir araca EFB ya da standart akü, EFB akülü bir araca standart akü takmak hem start-stop'u hem akü ömrünü riske atar. Kaydı atlamak da tasarruf gibi görünür; ancak Volkswagen'in uyarısına göre adaptasyonu yapılmayan akü erken arızalanabilir ve değişim masrafı beklenenden önce yeniden gelir.

Akü fiyatları marka, kapasite ve teknolojiye göre geniş bir aralıkta değişir ve sık güncellenir. Güvenilir karşılaştırma, aracınızın akü teknolojisi ve ölçüsü sabit tutularak alınan yazılı tekliflerle yapılır. Akü gibi dönemsel giderlerin aracın toplam maliyetine etkisini görmek için yıllık araç masrafı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.